ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 467




                                               

Optymalizacja warszawska

Optymalizacja warszawska – narządzie do optymalizowania rozwoju miast, opracowane w Polsce w latach 1961–1963. Metoda ta, jako jedna z pierwszych wykorzystywała techniki komputerowe w planowaniu przestrzennym, została opracowana przez utworzony w ...

                                               

Ośrodek administracyjny

Ośrodek administracyjny – nazwa stosowana na określenie miejscowości, w której mieszczą się siedziby władz określonej jednostki podziału administracyjnego, zwłaszcza niższego szczebla. Nazwa "ośrodek administracyjny” stosowana bywa często zamienn ...

                                               

Palafit

Palafit – budynek lub osada wzniesiona na platformach opartych na palach. Palafity stanowią popularny sposób konstrukcji domostw na terenach okresowo narażonych na zalanie podczas obfitych opadów w porze deszczowej, np. w Azji Południowo-Wschodni ...

                                               

Park miniatur

Pierwsze parki miniatur pojawiły się w XIX stuleciu - były to wyłącznie kolekcje prywatne. W 1930 otwarto pierwszy publiczny park miniatur - Bekonscot w Wielkiej Brytanii. Prawdziwy ich rozwój nastąpił po II wojnie światowej, kiedy stały się wiel ...

                                               

Parking

Parking – wyznaczone miejsce służące do odstawiania pojazdów mechanicznych lub innych środków komunikacji. W zależności od formy budowlanej można wyróżnić parkingi terenowe oraz mające formę budynków parkingi piętrowe – garaże wielokondygnacyjne ...

                                               

Pasaż (architektura)

Pasaż - przejście na poziomie chodnika, łączące budynki lub ulice, przykryte dachem, często szklanym. Mieszczą się w nim wejścia do przyległych sklepów. Konstrukcja rozpowszechniła się w XIX w., później została zaniechana. Obecnie występuje w now ...

                                               

PlaNYC

PlaNYC – wieloletnia strategia na rzecz zrównoważonego rozwoju Nowego Jorku ogłoszona przez burmistrza Michaela Bloomberga 20 kwietnia 2007 roku. Za opracowanie odpowiadał zastępca Bloomberga Dan Doctoroff. Strategia mająca na celu przygotowanie ...

                                               

Podgrodzie

Podgrodzie – osada zakładana obok grodu, często połączona z nim systemem obronnym. Często nieobwarowana. Zamieszkiwała tam ludność najczęściej wykonująca prace na rzecz dworu: rolnicy, rzemieślnicy i prowadzący drobny handel. W razie niebezpiecze ...

                                               

Policentryczność

Policentryczność – w urbanistyce: właściwość układu przestrzennego, najczęściej miasta oznaczająca występowanie w nim wielu ośrodków centralnych, wokół których wytwarzają się koncentrycznie struktury względnie autonomiczne wobec siebie, a zarazem ...

                                               

Postaciowość planu

Postaciowość planu – w urbanistyce, dążenie do nadania planowi miasta charakteru zdefiniowanej struktury urbanistycznej, która nawiązywałaby w swojej formie do wszelkich kontekstów – przestrzennych, historycznych oraz społecznych, wytworzonych w ...

                                               

Powierzchnia biologicznie czynna

Powierzchnia biologicznie czynna, teren biologicznie czynny – powierzchnia gruntu pokrytego roślinnością wraz z powierzchnią wód powierzchniowych. Wskaźnik udziału powierzchni biologicznie czynnej w ogólnej powierzchni działki jest stosowany w ur ...

                                               

Program usługowy (infrastruktura)

Program usługowy – koncepcja i termin określający komponowanie i organizację powiązanego funkcjonalnie obszaru przestrzeni publicznej rozumianego jako obiekty infrastruktury łącznie z ich funkcjami. Odnoszone jest to też do pojedynczej budowli w ...

                                               

Przedmieście

Przedmieście, suburbia – historycznie jednostka osadnicza związana funkcjonalnie z miastem, jednak leżąca poza obszarem jego jurysdykcji. Przedmieścia występują przy dużych miastach wysoko rozwiniętych krajów; za suburbia można uznać dzielnice wc ...

                                               

Przestrzeń publiczna

Przestrzeń publiczna – wszelkie miejsca dostępne powszechnie, zazwyczaj nieodpłatnie, fizyczna lub niefizyczna przestrzeń, w której może znaleźć się każda jednostka społeczna. Zgodnie z definicją zawartą w polskiej ustawie o planowaniu i zagospod ...

                                               

Rewitalizacja

Rewitalizacja, ang. revitalization, urban renewal, urban redevelopment, gentrification – zespół działań urbanistycznych i planistycznych, koordynowanych przez lokalną administrację samorządową, których celem jest społeczne, architektoniczne, plan ...

                                               

Rione

Rione − tradycyjna jednostka administracyjna w centralnej części Rzymu, którą wyznacza linia Muru Aureliana, w odróżnieniu od jednostek na zewnątrz murów, nazywanych quartiere. Jeśli chodzi o rozmiary terytorialne, rione jest terminem równoważnym ...

                                               

Rondo (drogownictwo)

Rondo, ściślej skrzyżowanie o ruchu okrężnym – jednopoziomowe skrzyżowanie dróg, na którym ruch odbywa się w jedną stronę dookoła wyspy lub placu. Ruch wokół wyspy centralnej, zwanej też środkową, odbywa się przeciwnie do kierunku ruchu wskazówek ...

                                               

Siheyuan

Siheyuan – tradycyjna jednostka zabudowy w Chinach. Składa się z dziedzińca otoczonego z trzech stron jednopiętrowymi zabudowaniami, a z jednej – wejściem. Najczęściej jest zorientowana według kierunków geograficznych, tj. brama jest od południa, ...

                                               

Soliter (architektura)

Soliter – w urbanistyce budynek wolno stojący, niewbudowany w tkankę miejską, posiadający pozytywowy kształt. Solitery w różnych epokach architektonicznych zakomponowywane były w różny sposób: wkomponowane w tkankę poprzez umieszczenie w osiach s ...

                                               

Sozologia planistyczna

Sozologia planistyczna - bada zagadnienia planowania i lokalizacji obiektów i działalności człowieka w środowisku. Podstawowe zagadnienia badawcze: Dostosowywanie ekonomii. Dostosowywanie obiektów i działalności człowieka do środowiska naturalneg ...

                                               

Strefa piesza

Strefa piesza, deptak – ulica, skwer, aleja lub plac wyłączone całkowicie z ruchu kołowego. Najczęściej położona w śródmieściu, spełnia funkcje centrum handlowego i gastronomicznego, niekiedy kulturalnego. Strefy piesze lokalizuje się też w związ ...

                                               

Strefa płatnego parkowania

Strefa płatnego parkowania – obszar miasta, w którym może istnieć obowiązek płacenia za miejsca parkingowe. W Europie kierowcy w specjalnych parkomatach mogą kupić bilety, które umieszczają za szybą. W Stanach Zjednoczonych standardem są parkomet ...

                                               

Strefa podmiejska

Strefa podmiejska – ma charakter wiejsko-miejski, na tym obszarze przeplatają się tradycyjne, typowo wiejskie, formy użytkowania ziemi z nowoczesnym, intensywnym, towarowym rolnictwem szklarniowym, warzywniczym, a także sadowniczym oraz chowem zw ...

                                               

Systematyzacja miast i wsi

Systematyzacja miast i wsi – program przymusowych przesiedleń ludności z mniejszych miejscowości, głównie wsi, do osiedli rolniczo-przemysłowych i miast, rozpoczęty w 1974 w Rumunii. Wprowadzona przez Wielkie Zgromadzenie Narodowe po wizycie Nico ...

                                               

Ścieżka (etologia)

Ścieżka – naturalnie, spontanicznie powstała droga, po której poruszają się zwierzęta, a także ludzie. Najczęściej ma postać wydeptanej, krętej linii, prowadzącej np. od miejsc żeru do wodopoju. W przypadku społeczeństw ludzkich ścieżki w trakcie ...

                                               

Ścieżka dotykowa

Ścieżka dotykowa – element stymulacji sensorycznej w formie pieszej drogi, wykorzystywany przede wszystkim w terapii i nauczaniu osób niewidomych, jak również w przestrzeniach publicznych, do ułatwienia przemieszczania się osobom niewidomym lub s ...

                                               

Tkanka miejska

Tkanka miejska – w teorii urbanistycznej i socjologii pojęcie opisujące regularną strukturę zabudowy charakterystycznej dla przestrzeni miejskich. Przeciwieństwem tkanki miejskiej jest komponowanie przestrzeni z budynków wolno stojących. Tradycyj ...

                                               

Tokijska wyspa ciepła

Tokijska wyspa ciepła – jedna z największych miejskich wysp ciepła, czyli miejskich aglomeracji o mikroklimacie charakterystycznym dla pustyń kamienistych. Metropolia Wielkie Tokio skupia 32-43 mln mieszkańców. Wywiera wpływ na klimat, np. siłę i ...

                                               

Uczenie się poprzez miasto

Uczenie się poprzez miasto – koncepcja socjologiczno-pedagogiczna zakładająca, że wszystko, co znajduje się w przestrzeni miasta, tworzy unikatowe środowisko edukacyjne, wypełnione zróżnicowanymi obiektami i strukturami pobudzającymi ludzi do akt ...

                                               

Układ przestrzenny dzielnicy Eixample

Między 1854 a 1856 rokiem rozebrano mury wokół najstarszej części Barcelony. Miasto potrzebowało nowych terenów, ze względu na rozwój przemysłu i wzrost liczby ludności. Początkowo władze odrzuciły pierwszy projekt dzielnicy, którego autorem był ...

                                               

Urban Programme (1968)

Urban Programme – brytyjski program rządowy uruchomiony w 1968 w odpowiedzi na rosnący niepokój o deficyty i braki występujące w przestrzeniach miejskich, narastające ubóstwo oraz zagrożenia imigracyjne. W dużym stopniu nastawiony był na walkę z ...

                                               

Usłonecznienie

Usłonecznienie – sumaryczny czas w danym okresie, podczas którego na określone miejsce na powierzchni Ziemi padają bezpośrednio promienie Słońca. Do pomiaru usłonecznienia służy urządzenie zwane heliografem.

                                               

Utwór urbanistyczny

Utwór urbanistyczny – twórczy przejaw projektowania urbanistycznego, materiał oddający autorską wizję urbanistyczną. To pojęcie jest związane z utworem architektonicznym. Urbanistyka, tak jak kształtowanie krajobrazu i wnętrz, wchodzi w zakres sz ...

                                               

Waterfront

Waterfront - w urbanistyce terminem tym określa się obszary ulokowane nad naturalnym zbiornikiem wodnym, jeziorem, rzeką, bądź morzem. Z reguły jednak termin odnosi się do obszarów stykowych znajdujących się pomiędzy strukturami miejskimi a porto ...

                                               

Wystawa mieszkaniowa w WeiSenhof

Wystawa mieszkaniowa na osiedlu Weissenhof, Weissenhofsiedlung, została zorganizowana w 1927 przez Werkbund pod kierownictwem artystycznym Miesa van der Rohe na wzgórzu w północnej części Stuttgartu. Wystawa składała się z kilkunastu modelowych d ...

                                               

Zagłębie (górnictwo)

Zagłębie – obszar występowania i eksploatacji złóż kopalin użytecznych, np. węgla, ropy naftowej, miedzi. Zwykle silnie zindustrializowane miasta, rejony głównie nastawione na produkcję związaną z wydobyciem danego surowca, z silnie od niego uzal ...

                                               

Zagrożenie powodziowe

Zagrożenie powodziowe – zagrożenie zjawiskiem powodzi. Ustawa Prawo wodne posługuje się terminami: mapy zagrożenia powodziowego MZP, art. 169. obszary szczególnego zagrożenia powodzią art. 16 pkt 34,

                                               

Zespolona sieć

Zespolona sieć stanowi syntezę tradycyjnej w XIX-wiecznej Ameryce Północnej metody planowania dzielnicy mieszkaniowej z prostopadłą siatką ulic oraz krzywoliniowego układu zapętlonych ulic i sięgaczy stosowanego we współczesnych przedmieściach. T ...

                                               

Zespół miejski

Zespół miejski – ogólne pojęcie planistyczne odnoszące się do sąsiadujących ze sobą miast, które nie uwzględnia wzajemnych relacji między jednostkami osadniczymi.

                                               

Zurbanizowani

Zurbanizowani - amerykańsko-brytyjski film dokumentalny z 2011 roku w reżyserii Garyego Hustwita. Tematyką filmu jest urbanistyka, urbanizacja, przestrzeń publiczna. W filmie udział wzięli m.in. architekci Norman Foster, Oscar Niemeyer, Rem Koolh ...

                                               

Życie między budynkami

Życie między budynkami. Użytkowanie przestrzeni publicznych - książka duńskiego urbanisty Jana Gehla z 1971. Posiadała wiele późniejszych, uzupełnianych tłumaczeń na inne języki. Wersję polskojęzyczną wydało Wydawnictwo RAM w 2009. Tłumaczką była ...

                                               

Cena transferowa

Cena transferowa, cena transakcyjna – cena stosowana w transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi, w szczególności w ramach jednej grupy kapitałowej. Znaczną część transakcji na rynku biznesowym stanowią transakcje między podmiotami powiązanymi ...

                                               

Inwestycja bezpośrednia

Inwestycja bezpośrednia – podejmowanie od podstaw działalności gospodarczej za granicą lub przejmowanie kontroli nad zagranicznym podmiotem. Inwestycje bezpośrednie są składową bilansu płatniczego. W zakresie bilansu płatniczego inwestycje bezpoś ...

                                               

Prawo wodne (Polska)

Ustawa wodna z 1922 r. po kilku nowelizacjach została zastąpiona ustawą Prawo wodne z dnia 30 maja 1962 r, które z kolei zostało zastąpione ustawą o tym samym tytule z dnia 24 października 1974 r. obowiązującą z pewnymi zmianami do początku XXI w ...

                                               

Prawo wodne

Prawo wodne – dział prawa administracyjnego regulujący gospodarowanie wodą. Jednym z pierwszych pisanych praw dotyczących zagadnień związanych z wodą był Kodeks Hammurabiego. W prawie międzynarodowym przepisy dotyczące gospodarowania wodą reguluj ...

                                               

Aglomeracja (Prawo wodne)

Aglomeracja – teren, na którym zaludnienie lub działalność gospodarcza są wystarczająco skoncentrowane, aby ścieki komunalne były zbierane i przekazywane do oczyszczalni ścieków komunalnych Aglomeracje w rozumieniu Prawa wodnego wyznacza sejmik w ...

                                               

Dyrektywa powodziowa

Dyrektywa powodziowa - dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2007/60/WE z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim, opubl. w Dz.U.UE L 288/27. Jest jednym z aktów unijnych regulujących politykę wod ...

                                               

Dyrektywa Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi

Dyrektywa Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi – dyrektywa Unii Europejskiej regulująca wymogi stawiane wodzie pitnej. Dyrektywa ta zastąpiła wcześniejszą dyrektywę nr 80/778/EWG. Z ...

                                               

Klasyfikacja jakości wód

Klasyfikacja jakości wód – system podziału wód powierzchniowych i podziemnych na podstawie ich jakości, czyli szeroko rozumianego stanu ekologicznego. W krajach Unii Europejskiej stosowany jest system pięcioklasowy. Ocenę jakości przygotowuje się ...

                                               

Obszar dorzecza

Obszar dorzecza – obszar lądu i morza składający się z jednego lub wielu sąsiadujących ze sobą dorzeczy wraz ze związanymi z nimi wodami podziemnymi, morskimi wodami wewnętrznymi, wodami przejściowymi i wodami przybrzeżnymi, będący główną jednost ...