ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 460




                                               

Metoda sieciowa

Metoda sieciowa – jedna z metod służących do planowania, harmonogramowania złożonych przedsięwzięć w czasie. Zastosowanie jej polega na identyfikacji w całej zbiorowości zadań składających się na przedsięwzięcie tzw. zadań krytycznych, czyli taki ...

                                               

Metoda sumowania dochodów czynników wytwórczych

Metoda sumowania czynników wytwórczych - metoda, która polega na sumowaniu wszystkich dochodów, które osiągają podmioty gospodarcze w procesie produkcji, czyli: wynagrodzeń, rent z dzierżawy, czynszów, zysków z kapitału, dochodów z działalności n ...

                                               

Metody badań marketingowych

Badania ankietowe umożliwiają uzyskanie od respondentów w sposób bezpośredni informacji dotyczącej tego jak osoba ankietowana ocenia i postrzega badane zjawisko. Podstawowym narzędziem badania ankietowego jest kwestionariusz ankietowy, który zawi ...

                                               

Międzynarodowy Efekt Fishera

Zgodnie z Międzynarodowym Efektem Fishera wzrost oczekiwanej stopy inflacji krajowej spowoduje proporcjonalny wzrost krajowych nominalnych stóp procentowych. Krajowa stopa procentowa jest więc zależna od realnej stopy procentowej i oczekiwanej st ...

                                               

Mnożnik (ekonomia)

Koncepcja mnożnika w ekonomii odwołuje się do szeregu geometrycznego, który jest ciągiem liczbowym. W takim ciągu każdy kolejny wyraz – oprócz pierwszego – jest iloczynem wyrazu poprzedniego i danej stałej, q, {\displaystyle q,} nazywanej iloraze ...

                                               

Mnożnik zrównoważonego budżetu

Mnożnik zrównoważonego budżetu – mechanizm polegający na tym, że wzrost wydatków państwa, któremu towarzyszy taki sam wzrost podatków, powoduje zwiększenie produkcji.

                                               

Model HERMIN

Model HERMIN – jeden z modeli makroekonomicznych służących w szczególności do modelowania efektu wywieranego przez fundusze strukturalne na podstawowe wskaźniki makroekonomiczne w krajach akcesyjnych.

                                               

Model IS/LM

Model IS-LM można przedstawić na wykresie w postaci dwóch przecinających się krzywych w pierwszej ćwiartce układu współrzędnych. Oś pozioma reprezentuje dochód narodowy lub realny produkt krajowy brutto i oznaczana jest Y. Oś pionowa oznacza nomi ...

                                               

Model makroekonomiczny

Model makroekonomiczny – narzędzie analityczne, mające na celu opisanie funkcjonowania gospodarki danego państwa lub regionu. Modele takie powstają zwykle w celu opisania dynamiki zagregowanych wielkości, takich jak całkowita ilość wyprodukowanyc ...

                                               

Nadpodaż

Nadpodaż - stan, w którym podaż danego towaru znacznie przekracza popyt. Nadpodaż jest niekorzystna dla producentów, którzy na skutek dużej konkurencji i produkcji towaru są zmuszeni do obniżania jego ceny. W Polsce zjawisko to obserwuje się np. ...

                                               

NAIRU

NAIRU - jest to ekonomiczna teoria bezrobocia stabilizującego poziom inflacji, inaczej teoria bezrobocia równowagi. Bezrobocie NAIRU pojawia się gdy płace odpowiadające wymaganiom pracowników zrównują się z płacami zgodnymi z realiami gospodarczy ...

                                               

Neoliberalizm

Neoliberalizm – wieloznaczne określenie mające opisywać nurty w historii myśli ekonomicznej, które łączy popieranie różnorako rozumianego wolnorynkowego liberalizmu Współcześnie pojęcie to – w oderwaniu od jego pierwotnego historycznego kontekstu ...

                                               

Nożyce cenowe

Nożyce cenowe – relacja cen artykułów sprzedawanych przez dany podmiot do cen towarów kupowanych przez niego. W przypadku, gdy dynamika cen produktów sprzedawanych jest wyższa od dynamiki cen środków produkcji, sytuacja ekonomiczna podmiotu popra ...

                                               

Obieg okrężny

Obieg okrężny – system zależności, przepływów strumieni dóbr, usług, czynników produkcji i płatności za nie między wszystkimi uczestnikami życia gospodarczego. Pokazuje on, w jaki sposób funkcjonuje proces wymiany, w którym uczestniczą: rząd, prz ...

                                               

Ożywienie gospodarcze

Ożywienie gospodarcze – jedna z czterech faz występująca w klasycznym cyklu koniunkturalnym. Na tym etapie gospodarka wychodzi z recesji. W początkowej fazie ożywienia gospodarczego pojawia się wzrost wydatków przedsiębiorstw, po których następuj ...

                                               

Państwowy fundusz majątkowy

Państwowy fundusz majątkowy – państwowy fundusz inwestycyjny, inwestujący środki państwowe w aktywa zagraniczne na rzecz państwa, w określonych celach, takich jak oszczędzanie środków potrzebnych na wypłaty przyszłych emerytur, zabezpieczania kra ...

                                               

Parytet siły nabywczej

Parytet siły nabywczej, PSN, PPP – kurs walutowy wyliczony w oparciu o porównanie cen sztywno ustalonego koszyka towarów i usług w różnych krajach w tym samym czasie, wyrażonych w walutach tych krajów. Parytet siły nabywczej pozwala na rozwiązani ...

                                               

Podaż zagregowana

Podaż zagregowana - suma podaży dóbr i usług w gospodarce narodowej. Funkcja podaży zagregowanej pokazuje zależność między ilością produktów, jaką wszyscy producenci w gospodarce chcą zaoferować na sprzedaż, a poziomem cen. W tym ujęciu poziom do ...

                                               

Popyt na pracę

Popyt na pracę - jest to zapotrzebowanie na pracę zgłaszane przez pracodawców. Przedmiotem transakcji jest praca, za którą pracownik otrzymuje określoną płacę. Popyt na pracę determinują takie czynniki jak: koszty i wydajność pracy oraz popyt na ...

                                               

Popyt zagregowany

Popyt zagregowany – całkowita wielkość planowanych wydatków na zakup dóbr finalnych i usług wyprodukowanych w danym państwie, w danym okresie. Popyt zagregowany składa się z czterech składników: wydatków konsumpcyjnych, wydatków sektora publiczne ...

                                               

Prawo Bowleya

Prawo Bowleya – prawo stałości względnego udziału płac w PKB sformułowane przez brytyjskiego ekonomistę Arthura Bowleya na podstawie danych brytyjskiej gospodarki z końca XIX i początku XX wieku. Zgodnie z tym prawem ⅓ wypracowanych zysków była z ...

                                               

Prawo Okuna

Prawo Okuna – makroekonomiczne prawo głoszące, że wraz ze wzrostem bezrobocia przymusowego spada PKB. Prawo zostało nazwane na cześć jego odkrywcy, Arthura Okuna.

                                               

Prawo rynków

Prawo Saya – twierdzenie autorstwa francuskiego ekonomisty Jean-Baptiste Saya dotyczące gospodarki rynkowej sformułowane w 1803 r., polegające na tym, że podaż jest czynnikiem tworzącym popyt. Współcześnie istnieje wiele odmiennych interpretacji ...

                                               

Prawo Wagnera

Prawo Wagnera mówi o stałym wzroście wydatków publicznych. Pogląd ten Adolph Wagner przedstawił w czterotomowym dziele zatytułowanym Finanzwissenschaft. Sprowadza się to do obserwacji, że mechanizm rynkowy nie jest w stanie sprostać potrzebom lud ...

                                               

Protekcjonizm

Protekcjonizm – pogląd gospodarczy, którego celem jest ochrona produkcji i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary oraz koncesji i zakazów. W stosunku do rynku krajowego głównym narzę ...

                                               

Przegrzanie gospodarki

Przegrzanie gospodarki – zjawisko gospodarcze charakterystyczne dla fazy rozkwitu cyklu koniunkturalnego. Występuje w sytuacji, gdy w wyniku poprawy sytuacji gospodarczej następuje duży wzrost popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego. Po początkowy ...

                                               

Repudiacja

Repudiacja - sytuacja, gdy władze publiczne spontanicznie i jednostronnie deklarują odmowę honorowania długów spowodowaną niewypłacalnością co do całości lub części zobowiązań, bez konsultowania tego z wierzycielami. Ważne jest rozróżnienie pomię ...

                                               

Rewaloryzacja

Rewaloryzacja – podparte ustawą podwyższenie nominalnej wartości pieniądza wobec kursu złota; przywrócenie dochodom ich realnej wartości utraconej z powodu inflacji. Odnosi się to głównie do świadczeń socjalnych takich jak płace, renty czy emeryt ...

                                               

Rozkład Pareta

Rozkład Pareta – ciągły rozkład prawdopodobieństwa, spełniający potęgowe prawo skalowania, występujący m.in. w naukach społecznych, geofizyce i aktuariacie. Poza ekonomią jest czasem nazywany rozkładem Bradforda. Pareto oryginalnie używał tego ro ...

                                               

Rozwój skokowy

Rozwój skokowy - proces kierunkowy, w którym po okresie kumulowania się zmian ilościowych lub cząstkowych, dochodzi do pewnego progu nasycenia, po którego minięciu występuje zasadnicza zmiana jakościowa.

                                               

Rozwój zależny

Rozwój zależny − koncepcja rozwoju społecznego zakładająca, że kraje peryferyjne rozwijają się w sposób zależny od dominujących społeczeństw centralnych. Tak rozumiany rozwój jest ciągiem zmian ekonomicznych, politycznych, kulturowych i społeczny ...

                                               

Równanie Fishera

Równanie Fishera – ilościowa teoria pieniądza sformułowana przez amerykańskiego ekonomistę Irvinga Fishera przyjmująca postać: M ⋅ V = P ⋅ Y, {\displaystyle M\cdot V=P\cdot Y,} gdzie: M {\displaystyle M} – podaż pieniądza w gospodarce, V {\displa ...

                                               

Równowaga makroekonomiczna

Równowaga makroekonomiczna występuje wówczas, gdy globalny popyt równa się globalnej podaży, tzn. gdy suma planowanych globalnych wydatków jest równa dokładnie wartości wytworzonej produkcji. W przypadku nadwyżki popytu maleją zapasy i pojawiają ...

                                               

Rzeczywista stopa dyskontowa

Rzeczywista stopa dyskontowa jest odzwierciedleniem rzeczywistego, skumulowanego zysku jaki można osiągnąć po umieszczeniu pieniędzy w banku. Pojęcie rzeczywistej stopy procentowej zostało wprowadzone po to, aby uniezależnić obliczenia od wpływu ...

                                               

Społeczna krzywa obojętności

Społeczna krzywa obojętności - krzywa łącząca kombinacje dwóch dóbr, które dają taki sam poziom zadowolenia określonej społeczności. Społeczna krzywa obojętności ma podobne właściwości, co krzywa obojętności wprowadzona do ekonomii pod koniec XIX ...

                                               

Stan zrównoważony

Stan zrównoważony – stan gospodarki, w którym produkcja pracownika i przypadający na niego kapitał nie zmieniają się z upływem czasu. Dziej się tak, gdy wskaźnik nowych inwestycji produkcyjnych z zainwestowanych oszczędności jest równy wielkości ...

                                               

Stopa depozytowa

Stopa depozytowa – jedna z podstawowych stóp procentowych, określa oprocentowanie jednodniowych depozytów składanych przez banki komercyjne w banku centralnym. W Polsce stopa depozytowa NBP jest ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej od 1 grudni ...

                                               

Stylizowane fakty Kaldora

Stylizowane Fakty Kaldora, sformułowane w 1961 roku przez brytyjskiego ekonomistę Nicholasa Kaldora prawidłowości wzrostu krajów rozwiniętych w długim okresie: Relacja kapitału do produkcji K/Y nie jest opisana żadnym trendem Udziały dochodów z k ...

                                               

Subwencja

Subwencja – nieodpłatna i bezzwrotna pomoc finansowa udzielana najczęściej przez państwo określonym podmiotom dla poparcia ich działalności. Subwencja różni się od dotacji tym, że ma charakter roszczenia prawnego. Jeśli została zapisana w budżeci ...

                                               

System rachunków narodowych

System rachunków narodowych – wewnętrznie uporządkowany zbiór spójnych, logicznych i zintegrowanych rachunków makroekonomicznych, bilansów i tablic opracowanych według obowiązujących norm i reguł statystycznych, służący do pomiaru efektów działal ...

                                               

Teoria dochodu permanentnego

Teoria dochodu permanentnego – stworzona przez amerykańskiego ekonomistę Miltona Friedmana w 1957. Zgodnie z teorią dochodu permanentnego wielkość konsumpcji w danym okresie zależy od poziomu dochodu permanentnego, czyli przeciętnego, długookreso ...

                                               

Teoria naturalnej stagnacji

Teoria naturalnej stagnacji – opracowana na przełomie XIX i XX wieku przez Alvina H. Hansena i B. Higginsa, na podstawie obserwacji gospodarki Stanów Zjednoczonych. Koncepcja ta zmierza do wyjaśnienia przyczyn zahamowania wzrostu gospodarczego w ...

                                               

Teoria plam na słońcu

Teoria plam na słońcu - pierwsza z teorii cyklu koniunkturalnego wysunięta przez Jevonsa. Ten ekonomista, bazując na ówczesnej wiedzy agrotechnicznej uznał iż pojawienie się większej liczby plam na Słońcu powoduje okresy nieurodzaju. Spowodowane ...

                                               

Współczynnik wypierania

Współczynnik wypierania – określa się go jako: u ∗ − u ∗, {\displaystyle {\frac {u^{*}-u}{u^{*}}},} gdzie u ∗ {\displaystyle u^{*}} oznacza mnożnik wydatków państwa przy amortyzującej polityce monetarnej, a u {\displaystyle u} ten sam mnożnik, al ...

                                               

Zarażanie (ekonomia)

Zarażanie - zjawisko w mechanizmie transmisji koniunktur. Tym, co odróżnia je od tradycyjnej transmisji jest jednostronność mechanizmu polegająca na tym, że przedmiotem transferu jest wyłącznie załamanie a nie obydwie fazy cyklu koniunkturalnego. ...

                                               

Mikroekonomia

Mikroekonomia – dziedzina ekonomii zajmująca się badaniem wyborów ludzkich w warunkach rzadkości dóbr, w tym w szczególności badaniem zachowań indywidualnych konsumentów i przedsiębiorców oraz interakcji między tymi zachowaniami na poszczególnych ...

                                               

Alians strategiczny

Alians strategiczny – połączenie współpracy i konkurencji w pewnej grupie przedsiębiorstw dostarczających gamę produktów częściowo komplementarnych; umowa między konkurentami, na zasadach partnerstwa. Czasami alians odbywa się bez umowy. Alians s ...

                                               

Awersja do ryzyka

Awersja do ryzyka – pojęcie z zakresu ekonomii, szczególnie ekonomii finansowej. Jest to cecha aktorów gospodarczych, którzy mając do wyboru pewność wypłaty określonej kwoty lub loterię o wartości oczekiwanej tej samej wysokości, preferują pewną ...

                                               

Biorca cen

Biorca cen – podmiot rynkowy niemający wystarczającej siły przetargowej, aby zmienić obowiązującą na rynku cenę. Biorcą cen może być zarówno konsument – kupujący na tyle mało, lub od na tyle silnego ekonomicznie sprzedawcy, że nie ma możliwości o ...

                                               

Czynnik endogeniczny

Czynnik endogeniczny – czynnik geologiczny, którego siła tkwi we wnętrzu Ziemi. Objawia się na powierzchni Ziemi jako trzęsienia ziemi, wulkanizm, ruchy epejrogeniczne, talasogeniczne, izostatyczne oraz ruchy orogeniczne. Czynniki endogeniczne – ...