ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 433




                                               

Teatr enwironmentalny

Teatr enwironmentalny – wprowadzony przez Richarda Schechnera termin określający teatr bez wyraźnego podziału na scenę i widownię, przybliżający aktorów do widzów we wspólnej przestrzeni, tak że razem stanowią jedno środowisko. Terenem przedstawi ...

                                               

Teatr faktu

Teatr faktu – nurt w teatrze, w którym spektakl oparty jest na scenariuszu, stanowiącym montaż dokumentów. Przedstawienie teatru faktu często utrzymane jest w konwencji śledztwa lub rozprawy sądowej. Jego tematem są zazwyczaj wydarzenia społeczne ...

                                               

Teatr guerrilla

Teatr guerilla, czyli teatr walczący eksploatował problematykę walki, buntu i sprzeciwu wobec kapitalizmu, seksizmu, rasizmu, wojen itp. To teatr kontrkulturowy był spektrum odzwierciedlającym wszystkie tendencje i rozważania, jakie przewijały si ...

                                               

Teatr improwizowany

Teatr improwizowany – forma teatru, w którym aktorzy grają spontanicznie, bez scenariusza. Współczesny teatr improwizacyjny miał swój początek na zajęciach prowadzonych przez Violę Spolin i Keitha Johnstonea w latach pięćdziesiątych XX wieku. Vio ...

                                               

Teatr jezuicki

Teatr jezuicki – typ widowiska scenicznego obejmujący dramaty wystawiane w teatrach uczniowskich działających przy szkołach jezuickich od drugiej połowy XVI wieku do kasaty zakonu w 1773 roku, choć szkolne przedstawienia w jego duchu utrzymały si ...

                                               

Teatr ludowy (amatorski)

Teatr ludowy w Polsce rozwijał się od połowy XIX w., a jego szczególny rozkwit miał miejsce na przełomie XIX i XX w. Pierwszą organizacja zrzeszającą tego rodzaju zespoły był powstały w 1907 r. Związek Teatrów i Chórów Włościańskich we Lwowie, pó ...

                                               

Teatr ludowy (popularny)

Teatr ludowy – teatr przeznaczony dla szerokiej widowni, zwłaszcza dla osób uboższych i mniej wykształconych, zarówno mieszkańców wsi, jak i miast: robotników, służących itp. Idea stworzenia tego rodzaju instytucji, mającej na celu zerwanie z dos ...

                                               

Teatr okrucieństwa

Teatr okrucieństwa – koncepcja teatru sformułowana przez Antonina Artauda w jego manifeście Le Théâtre de la cruauté, a następnie w książce Teatr i jego sobowtór. Po raz pierwszy została zrealizowana w przedstawieniu według scenariusza samego Art ...

                                               

Teatr ormiański

Teatr ormiański – teatr, który rozwijał się zarówno na terenie Armenii, jak i w diasporach ormiańskich poza jej granicami. Teatr istniał na terenie współczesnej Armenii już w I wieku p.n.e. Mocne wpływy na niego wywierała kultura grecka. Najstars ...

                                               

Teatr plastyczny

Teatr plastyczny – rodzaj teatru przeważnie opartego na sztukach plastycznych. Dominującą cechą tego typu inscenizacji jest przewaga obrazu nad słowem. Teatr plastyczny przybiera charakter intermedialny, wykorzystując media plastyczne np. collage ...

                                               

Teatr realistyczny

Teatr realistyczny – narodził się w XIX wieku. Pierwsze oficjalne założenia programowe teatru realistycznego zostały ustanowione we Francji, lecz można było już wcześniej zauważyć je w sztukach teatralnych w Wielkiej Brytanii i Niemczech. Cała ko ...

                                               

Teatr repertuarowy

Teatr repertuarowy - teatr utrzymujący przez pewien okres na afiszu po kilka sztuk, granych na zmianę, pracujący jednocześnie nad kolejnymi premierami. Teatr repertuarowy to zazwyczaj placówka, utrzymująca stały zespół aktorski i posiadająca odpo ...

                                               

Teatr średniowieczny

Teatr średniowieczny – widowiska religijne, a także świeckie moralitety i farsy wystawiane w średniowieczu w formie nabożeństw, jak i dla rozweselenia ludu. Teatr średniowieczny wywodzi się od teatru antycznego. Jego elementy zachowały się i prze ...

                                               

Teatr ubogi

Teatr ubogi to koncepcja Jerzego Grotowskiego polegająca na realizowaniu teatru po odrzuceniu wszystkiego, co jest w nim zbędne. W ten sposób w teatrze pozostają tylko aktor i widz, bez zbędnych ozdobników, typu dekoracje czy rekwizyty, a także b ...

                                               

Teatr Ugala

2000 – 2002: Jaak Allik 1932 – 1933: Valter Soosõrv 1983 – 1988: Jaak Allik 1991 – 1995: Jaak Allik 1926 – 1928: Eduard Lemberg 1998 – 2000: Andres Noormets 1934 – 1936: Alfred Mering 1949 – 1970: Aleks Sats 1947 – 1948: Enn Toona 1943 – 1945: Ee ...

                                               

Teatr uliczny

Teatr uliczny – teatr, w którym przedstawienia odbywają się na ulicach, w parkach, czy na placach miasta. Brak jest tradycyjnych środków teatralnych, takich jak scena, kurtyna, kulisy, dekoracje czy światło. Występuje improwizacja i bezpośredni k ...

                                               

Teatr żydowski

Teatr żydowski – pojęcie odnoszące się do gałęzi teatru obejmującej sztuki teatralne tworzone i wystawiane głównie przez Żydów, w jidysz – języku środkowoeuropejskiej społeczności aszkenazyjskiej. Zakres teatru żydowskiego jest szeroki i obejmuje ...

                                               

Teatrologia

Teatrologia – nauka o teatrze, zapoczątkowana na początku XX wieku przez niemieckiego badacza Maxa Hermanna, jako osobna dziedzina studiów powstała pod wpływem zmian w teatrze, związanych z Wielką Reformą Teatru i haseł wzywających do "reteatrali ...

                                               

Teichoskopia

Teichoskopia – z gr. widzenie z murów – określenie sceny z III księgi Iliady Homera i podobnych przedstawień w późniejszych utworach dramatycznych. W dramaturgii terminem teichoskopia określa się scenę, w której jedna z postaci dramatycznych opow ...

                                               

Telewizyjne przedstawienie teatralne

Telewizyjne przedstawienie teatralne – rodzaj sztuki wizualnej polegającej na inscenizacji i emisji w telewizji przedstawienia teatralnego "na żywo”. W odróżnieniu od teatru, akcja jest widoczna jedynie w ujęciu kamery, w tym poprzez zbliżenia. W ...

                                               

Uciechy staropolskie

Uciechy staropolskie – spektakl Kazimierza Dejmka według krotochwili Hiacynta Przetockiego pod tym samym tytułem. Misterium składa się z ośmiu tekstów: Kupiec z Śmiercią na motywach Kupca Mikołaja Reja i anonimowego moralitetu Starzec ze śmiercią ...

                                               

Uniwersytet Poszukiwań Teatru Narodów

Uniwersytet Poszukiwań Teatru Narodów był imprezą towarzyszącą Festiwalowi Teatru Narodów w Warszawie w 1975 r., organizowanego pod auspicjami Międzynarodowego Instytutu Teatralnego. Wydarzenie to odbyło się we Wrocławiu w dniach 14 czerwca – 7 l ...

                                               

Widownia

Widownia – część teatru, kina, stadionu lub innego obiektu widowiskowego przeznaczona dla widzów. Podstawową rolą widowni jest zapewnienie widzom jak najlepszego odbioru widowiska lub pokazu, stąd też na przestrzeni wieków widownie przyjmowały ro ...

                                               

Wielka reforma teatru (WRT)

Wielka reforma teatru – całokształt działań i postulatów teoretycznych zapoczątkowany w teatrze europejskim w latach 1890-1940. Wielka reforma dążyła do stworzenia teatru jako sztuki autonomicznej, w której nie ma konieczności odtwarzania świata ...

                                               

Żywot Józefa (moralitet)

Żywot Józefa – moralitet Kazimierza Dejmka według staropolskiego tekstu Mikołaja Reja pod tym samym tytułem. Jeden z pięciu staropolskich utworów misteryjnych w realizacji scenicznej Kazimierza Dejmka. Prapremiera: 6 kwietnia 1958 roku w Teatrze ...

                                               

Brygada szlifierza Karhana

Brygada szlifierza Karhana – sztuka teatralna z 1949 roku, czeskiego dramaturga Vaška Káňi, jedna ze sztandarowych produkcji socrealizmu w kulturze. Prapremiera sztuki odbyła się 24 marca 1949 roku w Teatrze Burianove Divadlo w Pradze. Polska pre ...

                                               

Dom na placu Kudryńskim

Dom na placu Kudryńskim – wieżowiec w Moskwie w Rosji zbudowany w latach 1950–1954, zaliczany do tak zwanych Siedmiu Sióstr, zaprojektowany przez radzieckiego architekta Michaiła Posochina. Budynek mierzy 160 metrów wysokości i ma 22 kondygnacje ...

                                               

Dom na Wybrzeżu Kotielniczeskim

Dom na Wybrzeżu Kotielniczeskim – budynek w Moskwie w Rosji ukończony jako pierwszy z siedmiu tamtejszych socrealistycznych wieżowców wzniesionych w latach pięćdziesiątych na polecenie Stalina.

                                               

Dom Sowietów w Petersburgu

Dom Sowietów – budynek wybudowany w stylu socrealistycznym pod koniec 1930 roku w Petersburgu. Budynek mieści się przy prospekcie Moskiewskim. Od początku Dom Sowietów był planowany jako miejsce sowieckiej administracji Leningradu. Lokalizacja zo ...

                                               

Hotel Jałta w Pradze

Hotel Jałta – hotel zlokalizowany w Pradze, przy Placu Wacława. Hotel został zbudowany w miejscu, w którym stał jeden z 3 domów, zbombardowanych w 1945 na tym placu przez Armię Czerwoną w trakcie działań powstania praskiego, znanego też pod okreś ...

                                               

Miasto nowych ludzi

Akcja powieści rozgrywa się w jednym z miast na Ziemiach Odzyskanych tuż po zakończeniu II wojny światowej i w pierwszych latach powojennych. Nigdzie na stronach powieści nie pada nazwa miasta, ale z opisów topograficznych wynika wprost, że chodz ...

                                               

Ogólnorosyjskie Centrum Wystawowe

Ogólnorosyjskie Centrum Wystawowe – kompleks wystawowy w północno-wschodnim okręgu administracyjnym Moskwy w pobliżu stacji metra WDNCh linii Kałużsko-Ryskiej. Powierzchnia ogólna wystawy to 237.5 ha, a łączna powierzchnia pawilonów 134 000 m². P ...

                                               

Pałac Rad

Pałac Rad – projekt gmachu Rady Najwyższej ZSRR w Moskwie w pobliżu Kremla, na miejscu zburzonej w tym celu Cerkwi Chrystusa Zbawiciela. Konkurs architektoniczny zwyciężył neoklasyczny projekt Borisa Iofana, później zmieniony przez Jofana, Władim ...

                                               

Robotnik i kołchoźnica

Robotnik i kołchoźnica – rzeźba autorstwa Wiery Muchiny złożona z wykonanych z nierdzewnej stali chromoniklowej dwóch figur – kobiecej i męskiej – trzymających nad głowami sierp i młot. Rzeźba o wysokości 25 metrów i masie całkowitej 80 ton zosta ...

                                               

Siedem Sióstr (Moskwa)

Pierwszym budynkiem zaliczanym do tzw. "Wieżowców Stalina” сталинские высотки miał być Pałac Rad – imponujący gmach Rady Najwyższej ZSRR o łącznej wysokości 495 metrów, nie został on jednak nigdy ukończony. Pomysłodawcą budowy w stolicy Związku R ...

                                               

Wieżowiec na placu Czerwonej Bramy

Wieżowiec na placu Czerwonej Bramy – wieżowiec w Moskwie w Rosji zbudowany w latach 1947–1953, zaliczany do tak zwanych Siedmiu Sióstr. Budynek został zaprojektowany przez radzieckiego architekta Aleksieja Duszkina.

                                               

Aladyn JR

Aladyn JR – musical w jednym akcie oparty na filmie animowanym Aladyn z 1992 roku. Polska prapremiera musicalu miała miejsce w warszawskim Teatrze Muzycznym Roma 26 listopada 2011 roku w reżyserii Wojciecha Kępczyńskiego, tłumaczeniu Daniela Wysz ...

                                               

Magi: The Labyrinth of Magic

Magi: The Labyrinth of Magic – shōnen manga inspirowana Księgą tysiąca i jednej nocy, autorstwa Shinobu Ōtaki. Manga była publikowana w latach 2009-2017 w magazynie Shūkan Shōnen Sunday wydawnictwa Shōgakukan. Z serią związana jest także seria ma ...

                                               

Przygody Sindbada Żeglarza

Przygody Sindbada Żeglarza – utwór dla dzieci z pogranicza poezji i prozy autorstwa Bolesława Leśmiana z 1913 roku. Tytuł i treść nawiązuje do postaci Sindbada Żeglarza z arabskiej Księgi tysiąca i jednej nocy, jednak nie jest to ani tłumaczenie, ...

                                               

La statue

La statue czyli Statua – opera w trzech aktach i pięciu obrazach Ernesta Reyera do libretta Michaela Carrégo i Juliusza Barbiera, oparta na opowieściach z Księgi tysiąca i jednej nocy oraz sztuce karnawałowej La statue merveilleuse Alain-Renégo L ...

                                               

Szeherezada (balet)

Szeherezada – dramat choreograficzny w 1 akcie. choreografia: Michaił Fokin; Libretto: Alexandre Benois według Księgi z Tysiąca i Jednej Nocy ; muzyka: Nikołaj Rimski-Korsakow w oparciu o własną suitę symfoniczną pod tym samym tytułem scenografia ...

                                               

Szeherezada (Ravel)

Szeherezada to tytuł utworu na sopran i orkiestrę Maurice’a Ravela. Dzieło Ravela powstało pod wpływem poematu symfonicznego Nikołaja Rimskiego-Korsakowa pod tym samym tytułem. Początkowo Ravel zamierzał napisać operę. Pierwsze szkice pochodzą z ...

                                               

Szeherezada (suita symfoniczna)

Szeherezada – suita skomponowana przez Nikołaja Rimskiego-Korsakowa w 1888. Jest to utwór programowy. Program ów osnuty jest na arabskich baśniach z tysiąca i jednej nocy. Poszczególne części nawiązują do treści opowiadanych przez Szeherezadę. Sh ...

                                               

Aplika

Aplika – element dekoracyjny nakładany na odmienną powierzchnię; określenie mające kilka specyficznych znaczeń. Apliką jest każdy element dekoracyjny z odmiennego materiału przymocowany do zdobionego obiektu. Stosowany w złotnictwie, stolarstwie ...

                                               

Biurko Resolute

Biurko Resolute – biurko prezydenta Stanów Zjednoczonych znajdujące się w Gabinecie Owalnym Białego Domu w Waszyngtonie. Jest to darowizna królowej Wielkiej Brytanii – Wiktorii dla prezydenta Stanów Zjednoczonych Rutherforda Hayesa. Do Białego Do ...

                                               

Botafumeiro

Botafumeiro – największy na świecie trybularz znajdujący się w katedrze w Santiago de Compostela. Mierzy 160 cm wysokości i puste waży ok. 60 kg. Do jego rozpalenia potrzeba ok. 40 kg węgla drzewnego i kadzidła. Stale eksponowane jest w bibliotec ...

                                               

Drzwi Bernwarda

Drzwi Bernwarda, także: Drzwi z Hildesheim – brązowe drzwi z katedry NMP w Hildesheim. Zabytek ten jest przykładem średniowiecznej rzeźby w Niemczech; reprezentuje sztukę ottońską.

                                               

Drzwi Gnieźnieńskie

Drzwi Gnieźnieńskie – unikatowy zabytek romańskiej sztuki odlewniczej, wykonany za panowania księcia Mieszka III Starego. Osadzone w portalu wewnętrznym kruchty południowej archikatedry gnieźnieńskiej. Drzwi Gnieźnieńskie to najcenniejszy zabytek ...

                                               

Drzwi płockie

Drzwi Płockie – brązowe drzwi z bazyliki katedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Płocku. Zabytek sztuki romańskiej. Obecnie oryginalne drzwi znajdują się w zachodnim portalu soboru św. Sofii w Nowogrodzie Wielkim w Rosji. W katedrze ...

                                               

Drzwi z Valþjófsstadur

Drzwi z Valþjófsstadur – zabytkowe średniowieczne drewniane drzwi, znajdujące się w zbiorach Islandzkiego Muzeum Narodowego w Reykjavíku. Drzwi zostały wykonane około 1200 roku dla kościoła w Valþjófsstadur we wspólnocie Fljótsdalshérad na wschod ...